Focusrapportage: Waarom Slow TV in Noorwegen zo’n groot succes is.

Scope

Vier jaar geleden startte het concept van Slow TV, met een uitzending van een treinreis van Bergen naar Oslo die tien uur duurt. Ongeveer één miljoen Noren zaten aan de buis gekluisterd,  een behoorlijk aantal wanneer je nagaat dat het land vijf miljoen inwoners telt en dat ze op moesten boksen tegen de programma’s X Factor en het Noorse Have I Got News For You die ook op dat moment werden uitgezonden. Toch had het Noorse Slow TV er totaal geen moeite mee om zelfs meer kijkers te trekken dan deze populaire programma’s.

Na het onverwachte succes van de eerste uitzending, werden er meer Slow TV formats bedacht. Niet alleen door Rune Moklebost en zijn team zelf, ook door de kijker. Naar aanleiding van de haardvuur-marathon schreven kijkers de tv zender dat de mannen hun vuur-avond hebben gehad en dat nu de beurt is aan een brei-avond voor vrouwen. Vrijdag 1 november werd de achtuur durende brei-documentaire uitgezonden waar 1.3 miljoen mensen naar hebben gekeken. Deze was niet alleen op de Noorse tv te volgen, maar ook online via een live-stream met Engels commentaar.

Context

Slow Movement

Slow TV kunnen we scharen onder de Slow Movement die gaande is. De Slow Movement is van start gegaan in Italië met de Slow Food Movement, opgezet door Carlo Petrini in 1986. Hij zette samen met Massimo Montanari een Universiteit van Gastronomische Wetenschappen op in Piëmont die als doel heeft het bewustzijn ten aanzien van goed eten te bevorderen. Zij wilden toen al een verandering teweeg brengen op het gebied van voedselproductie en voedselconsumptie door zich af te zetten tegen fastfood en door de culturele, traditionele keuken te behouden en het oorspronkelijk gebruik van gewassen, zaden, dieren en landbouwgebruiken van een regio weer te stimuleren.

Vandaag de dag is de Slow Movement ook buiten de voedingsindustrie zichtbaar en houdt de beweging zich bezig houdt met het vinden van de juiste snelheid om in te leven. Het gaat om het vinden van een balans en het verhogen van onze levenskwaliteit op terreinen als voeding, educatie, management, mobiliteit, leefomgeving en wellness. Er zijn verschillende manifestaties van de Slow Movement zichtbaar, zo zijn er bijvoorbeeld Slow Cities ontstaan, maar ook Slow Tourism, Slow Parenting, Slow Fashion en ook Slow TV. De Slow Movement is vandaag de dag verder uitgegroeid tot een ontwikkeling die te maken heeft met niet alleen bewustwording en duurzaamheid, maar ook met het leveren van toegevoegde waarde en zingeving.

24 uurseconomie

Slow TV wil een tegenwicht bieden aan de snelle en flitsende programma’s die het beeld beheersen op tv. De wereld om ons heen is gehaast, de 24-uurseconomie zorgt ervoor dat we continu in de weer zijn. Onze behoeftes kunnen direct worden vervuld (Instant Gratification) en  wanneer we ons nog niet bewust zijn van bepaalde behoeftes, worden deze wel gestimuleerd. De grenzen tussen werk en vrije tijd, maar ook tussen werkelijkheid en virtualiteit zijn steeds meer aan het vervagen.

We stellen hoge eisen aan ons zelf, vooral onze psyche staat meer onder druk dan onze fysieke conditie in de kenniseconomie waarin we leven. We moeten naast flexibel, mobiel en altijd bereikbaar zijn ook vooral de  door onze opdrachtgever en door ons zelf gestelde doelen halen. Niet alleen op het werk, ook in onze vrije tijd ‘moeten’ we een hoop van ons zelf. Uit onderzoek van onderzoeksbureau SKB blijkt dat steeds meer jongeren te maken krijgen met een burn-out. Tien jaar geleden waren dit vooral ouderen. Doordat werk en privé meer door elkaar heen is gaan lopen de afgelopen jaren zien we dat niet alleen de druk op het werk hoog is, maar dat ook vooral de druk in de privésfeer is gestegen. We ‘moeten’ van alles en hebben torenhoge ambities. Het wereldje om ons heen lijkt zo succesvol en dat willen we zelf ook zijn. Wanneer we kijken op onze sociale media zien we alleen maar de hoogtepunten die mensen delen.

Boring

Slow TV gaat tegen alle regels van tv engagement in. Het heeft geen verhaallijn, geen script, geen drama en geen climax. Het succes van Slow TV zit hem volgens Kristian Elster (journalist NRK International Affairs Department) en Rune Moklebust vooral in het feit dat het saai is. Kristian Elster: "You would think it's boring television, but we have quite a good ratings for these programmes, so obviously there's an audience for it.”. Rune Moklebust: “This is a different way of telling a story. It is more strange. The more wrong it gets, the more right it is.”  

Insights and Opportunities

Flow en Mindfullness

Volgens kijkers Ragnchild Hutchinson en Guate Remman is Slow TV een success vanwege het feit dat je kalmte kunt ervaren die je normaal via de tv met zijn geschiet en geschreeuw niet kunt ervaren. Daarnaast kun je gerust een even iets anders tussendoor doen en toch niets missen."It flows, it’s just there."

Tess Lynch, schrijfster voor Grantland, denkt ook dat de bovengenoemde flow iets met het succes van Slow TV te maken heeft. Slow TV brengt ons een vorm van mindfulness. “Maybe the less results-oriented these marathons are, the better. They're hybrids of endurance tests and hypnotizing ambient happenings, television that aims to be the opposite of what we're accustomed to. Slow TV might be not only an antidote to, say, the sculpted (or fabricated) narratives of traditional reality television and documentaries, but to our shortened attention spans. Viewers don't know what they're in for, how long the show will run, or if anything will actually happen. In that sense, it mimics life, (…) but there's also a little bit of suspense: We're so used to watching a screen in expectation of a story that it seems impossible there isn't one. Slow TV is: No expectations, no pressure, just comparing interpretations of a pleasant experience we all once had together, and alone.”

Stuart Heritage schreef voor The Guardian het volgende naar aanleiding van de Noorse Slow TV: “Competition from digital channels and second screens means that TV is now louders and faster and needier than ever. Watching a major terrestrial channel on a Saturday evening is like being trapped in a burning cell with a crying, attention-seeking lunatic who screams and punches himself in the face whenever he thinks you’re about to look away. It’s exhausting, and Slow TV seems the perfect antidote. Whether it is being actively watched, or just used as a screensaver for people who want to be comforted by the constant click-clacking of knitting needles in the background as they go about their daily business, I’m convinced that Slow TV has a future here.”

Herwaardering voor natuur en cultuurgoed

Volgens socioloog Arve Hjelseth, is de liefdesverhouding van Noren en Slow TV te verklaren vanwege een herwaardering voor natuur en cultuurgoed. De meest populaire uitzending van het Noorse Slow TV was degene waarbij een cruiseschip 134 uur lang werd gefilmd terwijl het langs de kust vaarde. Meer dan drie miljoen mensen zagen deze uitzending. De populariteit van die uitzending valt volgens Hjelseth als volgt te verklaren:  “We’re increasingly Urban dwellers, so the Mountains, fjords and coastline remind many Norwegians of where they come from. (…) Norwegians love slow, watching Slow TV is a sort of celebration of the Norwegian way of doing things, which we believe to be slightly different.” Ook anderen haken hier op in, zij denken dat het success van de show te danken is aan het feit dat het nostalgie oproept bij het publiek. Het verwijst terug naar eenvoudigere tijden in Noorwegen, toen breien of staren naar landschappen al voor voldoende entertainment zorgden.

Hjelseth: ”We’re more stressed these days too, so it’s a time to relax as well as an antidote to modern TV, where camera angles shift every second. So called ‘slow-TV’, is strangely calming.”

Volgens Oystein Johansen, criticus van het grootst dagblad van Noorwegen, valt er een vergelijking te maken het kijken naar racen: “People are watching just in case something happens. I caught myself up in the train show and ended up watching it for hours with fascination.”

Kansen

Wat zou de Slow Movement kunnen betekenen voor educatie of bijvoorbeeld voor het management van een bedrijf? Wat kunnen de aspecten van Slow TV in andere concepten betekenen? Slow TV wordt vooral omschreven met waarden als saai, eenvoud, nostalgie en de behoefte aan rust en het vinden van een flow daarbinnen. Wat zou dit kunnen betekenen voor conceptontwikkelaars? Hoe zou je bijvoorbeeld van iets wat als ontzettend saai wordt gezien zo invullen dat er daadwerkelijk animo voor is? Waar ligt de balans in jouw bedrijf? Welke toegevoegde waarde lever jij en hoe bewust ben je bezig met jouw plek in de maatschappij wanneer het gaat om een duurzame houding?