Voorspelling: het einde van democratie

De 68 jarige Shawn Rosenberg (Professor of Political Science and Psychological Science) van de Universiteit van Californie is wereldnieuws. Hij bracht tijdens de jaarlijkse vergadering  van International Society of Political Psychologists’ een verontrustende boodschapin Lisabon: democratie is in haar eindstadium gekomen. Nu staat Rosenberg bekend om zijn prikkelende statements. Denk maar eens aan zijn onderzoek waaruit bleek dat we vooral kiezen op basis van het uiterlijk van de politieke kandidaat (onderzoek uit 1980).

In well-established democracies like the United States, democratic governance will continue its inexorable decline and will eventually fail

Democratie is hard werken en ook participeren. En juist dat lijkt steeds meer onder druk te staan. We hebben zelf de verantwoordelijkheid rondom waarheidsvinding maar helaas besteden we daar steeds minder tijd aan. Propaganda neemt hierdoor toe net als de totalitaire leiders. Daarnaast biedt technologie niet echt een oplossing voor het toenemende probleem rondom het steeds kleiner worden van onze leefwereld. Immers de belofte van de tech-wereld was dat we oneindige toegang tot informatie zouden krijgen maar de realiteit blijkt radicaal anders. 

Citizens have proved ill equipped cognitively and emotionally to run a well-functioning democracy. As a consequence, the center has collapsed and millions of frustrated and angst-filled voters have turned in desperation to right-wing populists.

De laatste vijftig jaar van de 20ste eeuw waren succesvol voor democratie. Democratie floreerde. In 1945 weren er slechts 12 democraties in de gehele wereld. Eind 20ste eeuw waren dat er 87. Helaas is dit proces in de 21ste eeuw niet zo snel doorgegaan. Bekijk ook dit onderzoek hierover. Rosenberg zegt hierover: by some metrics, the right wing populist share of the popular vote in Europe overall has more than tripled from 4% in 1998 to approximately 13% in 2018. Rosenberg gaat nog een stapje verder. Hij geeft aan dat de mens helemaal niet geschikt is voor democratie. Nu is deze uitspraak niet heel vernieuwend maar voor veel van ons confronterend om te lezen.

Our brains are proving fatal to modern democracy. Humans just aren’t built for it.

De grote conclusie van Rosenberg is dat de elite de controle op de instituten kwijt is. De instituten die de 'gewone man' deed inzien hoe democratie voor hen werkte. Dit vertrouwen is weg en de controle vanuit de elite om met deze middelen de 'gewone man' te beinvloeden voorbij. Met dank aan alle nieuwe media en de hedendaagse propaganda.

Uiteraard is de vraag of dit allemaal waar is? We zien natuurlijk de vele voorbeelden waarbij democratie onder druk staat. Denk alleen maar aan de handelswijze van de Amerikaanse president. Misschien wel het meest treffende voorbeeld. Gelukkig zijn er ook nog de voorbeelden dat democratie nog steeds werkt. Duidelijk is wel dat technologie democratie juist onder druk lijkt te zetten. De grote technologie bedrijven worden onder druk gezet om iets te doen tegen propaganda en deep fakes.

Autoritarisme lijkt in opkomst?! Autoritarisma kent geen machtsdeling: de leider of de leidende groep verenigt alle machten in één hand. Er is geen scheiding van de wetgevende, uitvoerende en rechterlijke machten. De machtsuitoefening wordt gecontroleerd  door de machthebbers zelf. Beleidskeuze gebeurt autoritair: de beslissing moet worden aanvaard omdat ze komt van diegene die het gezag heeft. Delft democratie het onderspit en zien autoritarisme toenemen? Interessante feiten die worden aangehaald zijn dat sinds de verkiezing van Trump, onderwijzers een toename in schelden zien. Andreas Zick zag een sterke toename van racisme toe immigranten werden toegelaten (bron: The shocking paper predicting the end of democracy).

Vanuit Extend Limits zien we ook verontrustende signalen. Ook zien we dat democratie aan vernieuwing toe is. De vraag in hoeverre onze traditionele opvattingen over democratie nog passen in de nieuwe digitale tijdsgeest? Denk aan liquid democracy waar al diverse politieke partijen mee bezig zijn. Rosenberg gaf een schokkende lezing voor velen van ons. Hij bracht het als het einde van democratie zonder nog enige hoop uit te spreken. Wij hebben deze hoop nog wel. Wij hopen dat wij mensen nu eens de tijd nemen om meer te doen aan waarheidsvinding. Verdiep je in de onderwerpen en weet waar je voor stemt. Hou de blik open voor de toekomst en probeer niet te blijven hangen in het verleden.

Lees ook het rapport: The shocking truth about democracy