Moto X - The Dark Phone rises

De Moto X is een sexy nieuw speeltje, met vooruitstrevende nieuwe features. Je kunt het uiterlijk grotendeels zelf samenstellen, smsjes worden automatisch gesynchroniseerd met Google Chrome op je laptop, hij verbindt met je TV en je kunt Google Now activeren met je stem, zonder ooit een knopje aan te raken. Dit komt omdat Motorola de microfoon zo heeft ontwikkelt dat hij altijd aan kan staan zonder je batterij leeg te slurpen.

c

Deze telefoon luistert altijd. Je hoeft dus niet meer in de disco met je telefoon te klungelen om met Shazam op te zoeken welk nummer er opstaat, je krijgt de volgende morgen een keurig overzicht van alle nummers die de DJ heeft gedraaid. Je hoeft geen notities meer te nemen, dat doet de Moto X voor je. Je kunt automatisch afspraken in je agenda zetten zonder je telefoon uit je zak te halen. Gaaf hè? Mijn eerste gedachten gaan een hele andere kant op: NSA, PRISM, 1984 en Batman - The Dark Knight.

Op de afbeelding hierboven zie je Lucius Fox (Morgan Freeman) in Batman – The Dark Knight vlak nadat hij heeft uitgevonden dat miljardair playboy Bruce Wayne, de man achter ‘The Batman’, een surveillance systeem heeft gebouwd de burgers van Gotham City altijd overal kan volgen. Hij heeft door een hack toegang tot alle smartphones in Gotham en kan door sonar technologie te gebruiken de volledige stad bespieden, om zo zijn aartsvijand ‘The Joker’ (legendarische rol van Heath Ledger) op te sporen. Fox maakt zijn ethisch bezwaren kenbaar “this is too much power for one man”, maar stemt toe om het systeem eenmalige te gebruiken, op voorwaarde dat Wayne het systeem ontmantelt wanneer de Joker is gevonden. Dit specifieke onderdeel van de film heeft in Amerika nogal wat stof doen opwaaien, omdat het jaar daarvoor een controverse was ontstaan rondom het Warantless Wiretapping (afluisteren zonder dwangbevel) door de NSA, waar President Bush zijn akkoord op had gegeven. Aan het einde van de film komen we te weten dat Wayne net als Fox een ethische afweging had gemaakt en een zelfvernietigingsysteem had ingebouwd dat automatisch in werking trad nadat The Joker was gevonden.

Sexy gadget?

Terug naar de Moto X: kijk hem nu toch eens (hieronder): is het geen beauty? Je kunt de kleur van het achterpaneel en verscheidene accenten kiezen uit een palet van 18 kleuren, wat tot wel 2000 unieke combinaties leidt. Om de data die door de microfoon wordt verzameld op te slaan krijg je er zelfs een 50GB Google Drive (Googles Cloud Storage dienst) account bij. Gratis! En deze telefoon luister altijd met je mee. De microfoon van de Moto X luister 24 uur per dag en heeft een bereik van ongeveer 4 meter. Voor gebruikers die hun audio opnamen op een later tijdstip willen gebruiken (zie het voorbeeld van Shazam of notities) worden de opnamen automatisch naar hun Google Drive gestuurd. Om te voorkomen dat iemand anders dan de gebruiker controle krijgt over de telefoon via stemcommando’s gebruikt de Moto X stemherkenning: de Moto X doorloopt een leerprogramma bij al haar gebruikers, om het stemprofiel van de eigenaar zo goed mogelijk te leren kennen. Motorola was al een gerespecteerde hardware fabrikant. Na de overname door Google, bouwer van het Android besturingssysteem waar deze telefoon op draait hebben de iPhone en de Samsung Galaxy S4 er een geduchte concurrent bij.

Google is deze maand een aantal keer prominent in het nieuws geweest. Nu we de Moto X bekijken is het van belang om een aantal van deze nieuwtjes op een rij te zetten:

• Eerder deze maand publiceerde CNET een artikel over een test door Google met het versleutelen van bestanden op Google Drive. Google was namelijk enigszins in verlegenheid gebracht toen bekend werd dat de NSA directe toegang heeft tot alle bestanden op Google drive.
• In juni kreeg Google een patent toegewezen van een eye-tracking device voor ‘head mounted devices such as high tech glasses’ lees Google Glass. Hier mee kan Google in theorie een nieuw advertentiemodel implementeren, betalen per blik: iedere keer dat je naar een advertentie kijkt worden er dan variabele inkomsten gegenereerd, afhankelijk van hoe lang je kijkt.
• Een andere uitermate populaire dienst van Google, Gmail kwam deze week in het nieuws door een opvallende uitspraak van Googles advocaten in een rechtszaak. ”people should not expect privacy when they send messages to a Gmail account”. schreef ConsumerWatchdog. “Google’s brief said: “Just as a sender of a letter to a business colleague cannot be surprised that the recipient’s assistant opens the letter, people who use web-based e-mail today cannot be surprised if their emails are processed by the recipient’s [email provider] in the course of delivery. Indeed, ‘a person has no legitimate expectation of privacy in information if he voluntarily turns over to third parties.”

Nadat deze uitspraken tot een kleine controverse leidden is er nog wel wat genuanceerd, maar in feite komt het erop neer dat iemand die een e-mail naar een Gmail account stuurt niet mag verwachten dat de inhoud door de e-mailprovider (in dit geval dus Google) als vertrouwelijk wordt behandeld. Om eerlijk te zijn is het niet het feit dat Google onze gegevens zomaar bekijkt waar ik zo verbaasd over ben, maar het feit dat ze het zo open en bloot durven te stellen.

Waarom stoort nu juist de Moto X me zozeer? Het is duidelijk dat nieuwe Google diensten er altijd toe leiden dat wij collectief meer over onszelf bekend maken aan Google. Hier staat consequent tegenover staat dat Google ons zulke goede diensten levert dat we er niet meer omheen kunnen. Hoe zou u zoeken op Internet zonder Google? Heeft u Bing Maps al eens geprobeerd? Hoeveel van de e-mails die u verstuurd heeft niet een Gmail gebruiker als ontvanger? Ondanks mijn bezwaren tegen Google kan ook ik eigenlijk niet zonder.

Onbewust onbekwaam?

Toch is er een wezenlijk verschil. Als ik zoek op Google of Google Maps, wanneer ik Google Chrome gebruik, of een mailtje stuur aan een Gmail account verstuur ik zelf mijn informatie aan Google, of ik me hier nu bewust over ben of niet (Tony Bosma noemt dit onbewust onbekwaam). Deze keuze wordt me door de Moto X ontnomen. Ik weet immers niet wie in de metro, in de supermarkt of op straat een Moto X heeft. Ik weet dus niet of er ergens een oortje is dat meeluistert als ik mij in het openbaar begeef. Ongeacht de bedoeling die Google heeft, ongeacht de ongetwijfeld geweldige diensten die Google ons kan gaat bieden, gaat dit voor mij echt een stap te ver.

Welkom in de surveillancestaat

Je zou kunnen stellen dat we op sommige vlakken al leven in het klassieke doembeeld van een surveillancestaat: we zijn gewend geraakt aan de surveillancecamera’s die volop in het straatbeeld aanwezig zijn. We accepteren als samenleving gelaten dat er steeds meer door overheden wordt afgeluisterd, iets dat met de komst van de mobiele telefoon veel eenvoudiger is geworden. Tegenwoordig hoeven inlichtingendiensten niet meer stiekem in te breken om afluistermicrofoons te plaatsen, er zijn satellieten en surveillance camera’s in overvloed en onze telefoons beschikken over een scala van high tech sensoren.

Souveillance

We werken zelf bovendien volop mee: we leggen onze dagelijkse realiteit doorlopend vast met onze telefoons en verspreiden deze met foto’s op Instagram of Flickr en video’s op Youtube en Vine. In deze gevallen spreken we van sousveillance in plaats van surveillance. Als surveillance gelijk staat met een entiteit die ons van boven gadeslaat (sur betekent in dit geval van boven) dan is sousveillance de gebruiker die van onder (sous) terug omhoog kijkt. De kracht van de sousveillerende ‘crowd’ is onvoorstelbaar en hebben we gezien bij de klopjacht op de daders van de bomaanslagen in Boston: 22 jarige student werd op sociale media onterecht werd aangewezen als dader.

Who is listening?

De Moto X introduceert een tussenvorm tussen surveillance en sousveillance: de microfoons zijn slim verpakt in een sexy consumentenproduct. De marketingcampagne zal dit aspect volledig bedelven en vooral laten zien hoe mooi en goed de Moto X wel niet is. Deze telefoon wordt een hit. De nieuwe eigenaren zullen enthousiast op de ‘I agree’ knop klikken zonder de tientallen pagina’s van de gebruikersovereenkomst te lezen. Zonder er al te veel aandacht aan te besteden gebruiken ze hun telefoons, die vanaf dat moment altijd zullen luisteren. En onbewust (onbekwaam) geven ze Google toegang tot ieder gesprek dat in hun omgeving wordt gehouden. Ondertussen luistert in ieder geval de NSA mee. Wie weet wie er verder stiekem nog meeluisteren.

Gratis? u bent het product

Google is een succesvol bedrijf met ongekend populaire, goede en innovatieve producten, die bovendien vaak gratis worden aangeboden. Als je daarnaast hun 'Don't be evil' motto leest zou je haast denken dat Google een filantropische instelling is. Niets is minder waar, Google zit in de money business. Zoals Tony vaak zegt: als de dienst gratis is ben jij het product. Google verdient zijn geld aan onze data. Met Search leerden ze onze expliciete behoeftes en vragen kennen, met Maps leerden ze onze reisgewoontes kennen, met Gmail leerden ze onze privégesprekken kennen. En ze kennen ons inmiddels goed. Google Now, beweert onze behoeften al te kennen voordat wij deze hebben uitgesproken. Al deze kennis heeft Google vergaard uit de informatie die wij bewust met Google hebben gedeeld door door onze expliciete behoeften actief aan hen bekend te maken.. De Moto X geeft Google nieuwe ongekende mogelijkheden om ons te leren kennen: De Moto X luistert non-stop mee en zo delen wij onbewust al onze expliciete en impliciete behoeften met Google. In Batman – The Dark Knight zagen we dat de superheld, Bruce Wayne, tot de conclusie was gekomen dat zijn surveillance systeem voorbij ging aan wat ethisch gezien acceptabel is. Ik betwijfel of Google tot een zelfde conclusie wil of kan komen. Vrij vertaald naar Lucius Fox: “this is too much power for one company”