Opkomst robots, omarmen niet bestrijden

Onze minister Asscher van Sociale zaken uitte in september 2014 zijn vrees over de opkomst van robotica en de effecten hiervan op de Nederlandse werkgelegenheid.  De media pakte het massaal op en greep haar kans om wederom op de angst prikkels van haar toehoorders en kijker te drukken. De koppen in de media logen er niet om. ‘Baanloze toekomst door robots’, Asscher vreest voor oprukkende robots’ enzovoort. Vreemd want in essentie was de boodschap van Asscher niet negatief of angstaanjagend.

Technologische werkeloosheid

Het begrip technologische werkeloosheid is zeker niet nieuw en de meningen van experts verschillen sterk. De een ziet het daadwerkelijk als een probleem voor de nabije toekomst de ander geeft aan dat technologie voor ieder probleem dat het oplost een nieuwe uitdaging creëert. Maar hoever zijn we op het gebied van robotisering? En waar liggen de uitdagingen en oplossingen?

Robotica gaat inmiddels veel verder dan de zilverkleurige robots die veel mensen zich kunnen inbeelden. We horen dan ook veel verhalen en lezen eindeloos veel rapporten over de opkomst van de robot. De Bank of England kwam in november met het statement dat 50% van de banen door robots kunnen worden overgenomen. Het is de automatisering van veel repetitieve vaardigheden die door robots, algoritmes enzovoort vaker worden overgenomen. We kennen Fastfood robots, robots die ziekenhuis kamers schoonmaken of algoritmes die artikelen schrijven. Kristian Hammond (cofounder and CTO of Narrative Science) deed de uitspraak dat 90 procent van het nieuws dat we lezen in 2030 is geschreven door een algoritme. De doodsteek van de journalist ‘as we know it’? Ik denk het niet, maar het zal we consequenties hebben voor die journalisten die weinig creativiteit en uniciteit aan hun uitingen toevoegen. Wat te denken van medische analyses door artificiele intelligentie? Volgens Vinod Koshla een snel groeiende ontwikkeling binnen de medische wereld. Stel je voor een robot voor het bestrijden van de Ebola uitbraak in 2014? Niet één branche ontkomt aan de vergaande automatisering. De eerste twee financiële instellingen, Charles Schwab Corp en Fidelity, gebruiken algoritmes voor financieel advies. Last but not least... wat te denken van Yamaha's robot motor coureur of de robot keuken Moley die met echte chef-koks meekijkt en over een paar jaar hun gerechten kan maken in ieders keuken (zie  video onderaan artikel)?

Er zijn voorbeelden te over op dit moment en de trend is dat de robot evolueert uit de fabriekshallen richting steeds meer alledaagse taken en zelfs functies die niet repetitief zijn. Volgens een onderzoek van Oxford University zijn banen zoals bijveiligingsbeamte, secretaresse, chaufferus, sales medewerkers maar ook notarissen de beroepen die veel te vrezen hebben voor de opkomst van de robot en het algoritme. De effecten van automatisering verspreiden zich dus overal nu in een exponentieel tempo. Tenminste zo lijkt het.

De andere kant van het robot verhaal

Er is uiteraard ook een andere kant. Veel ophef was er over de uitspraak van Foxxconn om binnen 3 jaar 100.000 mensen te vervangen door robotica. Deze uitspraak was in 2014 ongeveer 3 jaar oud en feit is dat men juist 100.000 extra mensen heeft moeten aannemen. De schijnbare reden hiervoor is dat robotica nog niet aan haar beloftes heeft voldaan. Nog te vaak zijn we afhankelijk van de unieke menselijke kwaliteiten die nog niet door technologie zijn geëvenaard. Maar deze beperkingen worden vanuit de technologie wel steeds sneller overwonnen. Toch zal er nog jaren sprake zijn van een fundamenteel en niet te onderschatten verschil tussen robotica en mensen. Robots zijn uitstekend in staat om voorspellingen te doen maar kunnen niet verrassen. Ze excelleren in het leveren van wat we willen om zullen nooit over presteren. Ze worden nooit ziek maar lachen ook nooit. Tenminste dat is de robot van nu. Robotica komt snel op maar er zijn dus nog legio activiteiten waarin de mens excelleert. En laten we ook eerlijk wezen. Mensen houden van contact met mensen.

Technologie vraagt om ontwikkeling kernkwaliteiten mens

Probleem is dat onze systemen veel van de echt menselijke kenmerken en activiteiten die hun basis kennen in creativiteit, vrij denken en handelen niet meer toestaan. We hebben ze weggeorganiseerd vanuit management en efficiency denken en handelen. Mensen zijn goed geworden en opgeleid in het strak volgen van regels en procedures. We willen binnen organisaties de dingen goed doen en geloven dat dat veelal bestaat uit het voorkomen van fouten en dus voldoen aan de richtlijnen. Daarmee hebben we ons op gelijk niveau gezet als technologie en op dat niveau verliest de mens het ook. We moeten dus anders naar onze hedendaagse manier van werken en organiseren kijken.

Het gaat zelfs zover dat automatisering niet alleen onze systemen van werk onder druk zet maar eigenlijk alle bestaande systemen. Denk bijvoorbeeld aan onderwijs, zorg, belasting, overheid, transport en mobiliteit. Minister Asscher kwam tijdens zijn speech over robotica met een visie op Nederland. Een visie die aandacht had voor het anders opleiden van mensen. Oftewel de veel besproken 21st century skills. Als technologie veel van de, eigenlijk niet menselijke, kerntaken kan overnemen kunnen mensen zich juist ontwikkelen op de aspecten die ons onderscheiden van diezelfde technologie. Ons creatief vermogen, de kracht van het menselijk verwonderen en het in twijfel trekken van de bestaande wereld. Ons verbindende vermogen en kritische denkkracht. Allemaal menselijke aspecten die door technologie voorlopig niet zullen worden geëvenaard.

Een ideaalbeeld zullen velen opmerken maar zonder dromen en idealen heeft het weinig zin om te leven en om gewenste vooruitgang te zoeken en te vinden. Technologie en mens kunnen elkaar versterken. Technologie en mens kunnen zelfs in harmonie leven. Stel u zich eens voor: een wereld waarin mensen hun dromen nastreven omdat ze gefaciliteerd worden vanuit technologie. Een samenleving waarin mensen niet worden opgeleidt voor banen die door voorgaande generaties zijn ontstaan maar daadwerkelijk zich kunnen ontwikkelen vanuit een ervaren passie. Kan technologie en robotica hier een rol in spelen? Zeker wel. We moeten hiervoor alleen veel meer vooruitdenken en onze bestaande wereld in twijfel durven te trekken. Nieuwe technologie kan zo een wereld vol kansen bieden. Ook de opkomst van robotica.