De robot met een persoonlijkheid?
Robots krijgen steeds meer menselijke eigenschappen. Maar betekent dit ook gelijke rechten en plichten?
Volgens science fiction zijn robots autonome machines, hebben een persoonlijkheid, en nemen hun eigen beslissingen. Mensen zien robots nog niet als zelfstandige entiteiten maar als machines. De vraag is: is het nog steeds van toepassing om robots te categoriseren als machines? Kunstmatige intelligentie wordt immers steeds beter. De robot van de toekomst zal steeds vaker over menselijke cognitieve vaardigheden beschikken. De robot wordt steeds meer mens. Zal de robot in de toekomst zelfs pijn kunnen ervaren?
EP Commissie Juridische Zaken (JURI) van het Europese Parlement stelt voor om een wettelijke status te creëren voor geavanceerde robots. Het Parlement wilt de term “elektronische personen” introduceren. Maar zullen wij dit ook zo gaan opnemen in onze samenleving? Want als een machine kan denken, beslissen en handelen op eigen wilskracht. Als het verantwoordelijk is voor zijn daden. Kunnen wij robots dan nog steeds behandelen als ons eigendom? Wat als een robot evolueert in een elektronisch persoon die we moeten behandelen als een persoon met rechten? Overheden beschouwen dit als een serieuze zaak. Hebben robots echt gelijke rechten? Ik denk van niet. Maar hebben ze bescherming nodig? Dat is iets om te overwegen.
De elektronische persoon
De commissie schrijft een rapport voor robotica regelgeving. Hierin worden de ethische waarden die een robot bijdraagt aan de samenleving beschreven. Omdat een robot niet meer gezien kan worden als een eenvoudig hulpmiddel. Cognitieve en autonome vermogens worden immers steeds beter en de software die de robots bestuurd steeds complexer. Het Europese Parlement erkent deze ontwikkelingen. De verkoop van robots bedroeg 17% in 2010, in 2014 steeg de omzet met 29% en 2015 had een groei van 33% ten opzichte van 2014. De jaarlijkse octrooiaanvragen voor robotica zijn verdrievoudigd in het afgelopen decennium.
Er komt een nieuwe industriële revolutie. Een tijdperk waarin geavanceerde robots, geminoids (mensen zoals robots), conversatie bots en andere kunstmatige intelligentie apparaten lijken te domineren. De groei van de robotica beloven voordelen op het gebied van productie en handel. Maar ook in landbouw, onderwijs, transport en medische zorg zien we efficiency voordelen en besparingen. Maar ook het blootstellen van de mens aan gevaarlijke werkomstandigheden wordt door de inzet van robots vermeden.
De robot als nieuwe collega?
Er is veel discussie over de juridische aansprakelijkheid voor robots. En dat is nodig. Morgan Stanley voorspelt een groei, van het aantal door autonome auto’s gereden kilometers, met 26% in 2030. Autonomie in technologie maakt dat bijvoorbeeld dat auto van de toekomst zelf beslissingen neemt. Maar wat als de robot faalt en schade veroorzaakt? Is het dan nog steeds relevant om de fabrikant verantwoordelijk te stellen voor de schade die zijn autonome robots veroorzaken? De scheidslijn met betrekking tot aansprakelijkheid rondom technologie wordt steeds minder duidelijk.
Is de oplossing om robots juridische rechten en plichten te geven? De status van elektronische persoon. Deze zou functioneren als een echte werknemer. Als het geld verdient, zijn belasting betaalt en zijn eigen activa heeft. Makers hebben dan rechten en plichten richting de robot. Hetzelfde geldt voor de personen met wie de elektronische persoon contact heeft.
Dus wat voor soort juridische status hechten we aan robots? Wat zijn de toekomstige ontwikkelingen? Moeten wij robots behandelen als juridische onderwerpen die gelijk staan aan de mens? Wat zou het zijn? Er is een kans dat er binnen een paar decennia, kunstmatige intelligentie ons menselijk denkvermogen overtreft. Dit vormt een uitdaging voor de mens om zijn eigen creatie te controleren. Het Europese Parlement zal later deze maand een oplossing bespreken.